Zoektocht naar KAD VH meetpunten

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Inleiding

01 Kaart K93
In de loop van een aantal weken ben ik op zoek gegaan naar KAD VH-punten langs de kust vanaf de ingang van de St. Jorisbaai tot aan de Oostelijke muur van vliegveld Hato. De totale lengte langs de kust is 17km, maar een veelvoud van die afstand is afgelegd; enerzijds om bij de kust te komen, anderzijds omdat elke traject meerdere malen is gelopen om goed te zoeken.

Dit gedeelte van de kust omvat de kuststrook van de plantages / gebiedsdelen (van oost naar west):

  • Koraal Tabak
  • St. Catharina (Werbata) / St. Catarina (Kadaster)
  • Ronde Klip
  • Gouvernements grond ten noordoosten van Brievengat
  • Noordkant
  • Een klein deel van Hato

Gelopen tochten:

  • St. Catharina – St. Jorisbaai (51 - 53): 14,4 km
  • St. Catharina kustroute Oost extended (54 - 59): 10.9 km
  • Playa Canoa oostwaards tot Tunnel of Doom (60 - 67) : 9,8 km
  • Playa Canoa westwaards tot voorbij Boka Santu Pretu (70 en 71; gezocht 68 en 69; niet gevonden): 6,5 km
  • Playa Canoa naar het westen extended (73 – 77; gezocht vanaf 69): 9,9 km
  • Playa Canoa westwaard tot bij Shut (79; gezocht vanaf 69 - 81; ontbrekende punten niet gevonden): 16,7 km
  • Shut oost en west (gezocht 82 – 83; niet gevonden): 2,2 km
  • Shut oost en west (verdacht punt gevonden, mogelijk KAD VH 83; twijfel): 6.5 km

In totaal heb ik iets meer dan 76 km afgelegd in deze zoektochten. Op het betreffende traject zouden in totaal 2 kadaster driehoekspunten te vinden moeten zijn, DP 26 en DP 35, en 33 kadaster meetpunten, KAD VH 51 t/m KAD VH 83.


Kadaster driehoekspunten

Kadaster driehoekspunt DP 26

DP 26
Dit kadaster driehoekspunt ligt op de plantage Ronde Klip. Het driehoekspunt komt voor het eerst voor op de kadasterkaart van 1962. Werbata had hier geen driehoekspunt.

Bij dit kadaster driehoekspunt DP 26 liggen op korte afstand twee KAD VH meetpunten. Herkenbaar aan de vorm, maar zonder de normale KAD VH identificatie en met een hoogte, die ongeveer de helft is van de normale hoogte van de KAD VH punten. Die twee kadaster meetpunten liggen ongeveer op de verwachte positie van KAD VH 66. Een punt ligt westelijk, het andere zuidelijk tov het driehoekspunt; reden van deze bijzondere configuratie is mij niet bekend. Er staat wel een identificatie op, V 1 voor het westelijk gelegen punt en V 2 voor het zuidelijk gelegen punt.

Kadaster driehoekspunt DP 35

DP 35
Dit kadaster driehoekspunt ligt op de plantage Hato Ook dit driehoekspunt komt voor het eerst voor op de kadasterkaart van 1962. Werbata had hier geen driehoekspunt.
Vreemd genoeg heeft dit driehoekspunt een vorm die afwijkt van DP 26.

Bovenop de kolom van dit driehoekspunt zit een ronde plaat met de tekst KITAMENTU TA WORDE CASTIGA; een dergelijke tekst heb ik nog nooit op een driehoekspunt gezien, wel incidenteel op KAD VH punten, bijvoorbeeld op de Seru Cocori.

Dit driehoekspunt heeft een nog afwijkender configuratie dan DP 26. Dicht bij het driehoekspunt liggen twee bolvormige meetpunten met een koperen dop zonder verdere identificatie. Mijn eerste indruk was dat het om CPIM meetpunten ging vanwege de vorm. Ook hier ligt een van de twee westelijk, het andere zuidelijk tov het driehoekspunt. Ze liggen wel dichter bij het driehoekpunt dan de kadaster meetpunten bij DP 26. Ik beschouw de twee bolvormige meetpunten nu als kadaster hulpmeetpunten.

Een latere zoektocht leverde nog twee kadaster meetpunten op bij dit driehoekspunt. Beide in het verlengde van de twee hulpmeetpunten. Ze liggen op een grotere afstand van het driehoekspunt dan bij DP 26, maar zijn verder vergelijkbaar kwa vorm met die bij DP 26, dus ook van de halve hoogte en met de identificatie V 1 (westelijk) en V 2 (zuidelijk).
Dit dubbele kadaster meetpunt ligt niet op de verwachte positie vanaf KAD VH 79. Als dit dubbele punt de representant zou zijn van KAD VH 80, dan ligt het op iets meer dan anderhalf de gemiddelde afstand; als het de representant van KAD VH 81 zou zijn, dan ligt het op iets minder dan de helft van de gemiddelde afstand van waar KAD VH 80 had moeten liggen. Aangezien er verder naar het Westen geen identificeerbare KAD VH punten zijn gevonden, blijft het gissen naar de daadwerkelijke identificatie. Voor het vervolg heb ik aangenomen dat het gaat om KAD VH 81.


Kadaster meetpunten

KAD VH 62
Van Rob van Boheemen had ik voor een deel van de meetpunten (KAD VH 51 – 67) globale coördinaten ontvangen, waarvan hijzelf aangaf dat de lokatie niet precies was. Van enkele meetpunten heb ik via hem ook de officiële coördinaten van Kadaster ontvangen, maar ook dat bleek geen garantie op succes (KAD VH 67, 68 en 69).

Al vrij snel kon worden vastgesteld dat de gemiddelde afstand tussen twee opeenvolgende KAD VH punten ongeveer 500 meter is. Hierop is één uitzondering gevonden, namelijk tussen KAD VH 66 en KAD VH 67. De afstand tussen die twee meetpunten is het dubbele van de gemiddelde afstand tussen de overige meetpunten.

Niet gevonden punten heb ik meermalen gezocht uitgaande van de gemiddelde afstand tot de voorganger van 500m en vertrekkend van een laatst gevonden meetpunt; daarbij hanteerde ik een zoekgebied van ruim 50m rondom de geschatte positie van het gezochte punt.
Een intact meetpunt is soms al herkenbaar vanaf 100m afstand en zelfs een behoorlijk verweerd meetpunt, dat nog overeind staat, is goed herkenbaar. Maar een aantal meetpunten is zover verdwenen dat je geluk moet hebben om ze te zien. Het zoeken naar meetpunten wordt extra bemoeilijkt doordat de afstand van de meetpunten tot de kust variabel is. Die varieert van een kleine 20 meter tot ruim 100 meter uit de kust.

Plantage Koraal Tabak

KAD VH 51 en KAD VH 52 zijn nagenoeg volledig verdwenen en zijn uitsluitend gevonden, omdat ik globale coördinaten had. Ze liggen beide dichter bij de kust dan wat ik als een normale afstand tot de kust beschouw.

KAD VH 51 heeft alleen nog maar een grondplaat met daarin een vierkant verlaagd gedeelte, waar blijkbaar een korte kolom in heeft gestaan. Dat is een behoorlijk afwijkende vorm van wat gebruikelijk is, maar de Werkgroep Archeologie heeft ze incidenteel op andere plaatsen op het eiland ook wel gezien, b.v. in de omgeving van St. Cruz.
Dit meetpunt heeft geen herkenbare identificatie.

KAD VH 52 bestaat alleen nog maar uit een sterk verweerd en deels afgebrokkeld opstaand gedeelte, dat wel nog duidelijk vastzit aan de ondergrond.
Geen herkenbare identificatie.

KAD VH 53 is in redelijk goede staat. Het ligt verder van de kust en heeft een goed leesbare identificatie. Mogelijk dat de bovenkant is gerestaureerd.

KAD VH 54 is in goede staat, maar lijkt los van de ondergrond. Het ligt nog verder van de kust dan KAD VH 53.
Ook dit meetpunt heeft een goed leesbare identificatie.

KAD VH 55 is in vrij goede staat. De kubus is intact, maar de bovenplaat is enigszins verweerd, maar nog wel leesbaar. Ook dit punt ligt vrij ver van de kust.

KAD VH 56 ligt net ten Westen van Bok’i Mangel en is in ongeveer dezelfde staat als KAD VH 55; een goed intacte kubus, maar een enigszins verweerde bovenplaat. De identificatie is nog leesbaar.

Plantage Santa Catharina (Werbata) / Santa Catarina (Kadaster)

KAD VH 57 ligt net ten westen van de plantagegrens met Koraal Tabak en is in goede staat met een goed leesbare identificatie.

KAD VH 58 is in goede staat, maar heeft een afwijkende vormgeving van de identificatie. Waar normaal KAD bovenaan staat met daaronder VH nn, is in dit geval KAD op de bovenste regel, maar dan gevolgd door een regel met het nummer 58 en daaronder een regel met VH.
Dit meetpunt ligt erg ver van de kust.

KAD VH 59 ligt net ten oosten van Boka Grandi, is in goede staat en heeft een goed leesbare identificatie.

KAD VH 60 is in redelijke staat; klein gedeelte van de bovenplaat is afgebroken, maar de identificatie is nog goed leesbaar.

KAD VH 61 is in slechte staat. De zijkanten zijn sterk geërodeerd en de bovenplaat is deels afgebroken. Van de identificatie ontbreekt de 1, maar het nummer is af te leiden als de opvolger van het voorgaande identificeerbare meetpunt.

KAD VH 62 is in vrij goede staat. De zijkanten van de kubus zijn enigszins verweerd, maar de bovenplaat is in uitstekende conditie en zeer goed leesbaar. Mogelijk dat die is gerestaureerd.
Dit meetpunt ligt erg ver uit de kust.

KAD VH 63 is in slechte staat. Een deel van de kubus is verdwenen en ook de bovenkant met identificatie is niet meer compleet. Nummer is alleen maar bepaald als de opvolger van het vorige meetpunt.

Plantage Ronde Klip

KAD VH 64 is in slechte staat. Ook hier is een deel van de kubus verdwenen, maar van de bovenplaat met identificatie is het nummer nog goed af te leiden.

KAD VH 65 is in vrij goede staat. Het geheel is enigszins verweerd, maar de identificatie is nog goed te lezen. De bovenplaat lijkt van een verflaag te zijn voorzien.

KAD VH 66. Dit is, zoals hierboven bij het driehoekspunt DP 26 al beschreven, een speciaal geval. Er liggen op deze plaats twee duidelijk als Kadaster meetpunt herkenbare punten, maar geen van deze twee heeft de identificatie KAD VH 66. Ze hebben de identificatie V 1 en V 2. Ze liggen wel op de juiste plaats, dus ik ga ervan uit dat deze twee meetpunten de representatie vormen van KAD VH 66.
De twee meetpunten hebben een afwijkende vorm in de zin dat ze ongeveer de helft minder hoog zijn dan een normaal meetpunt.

KAD VH 67 was erg moeilijk te vinden ondanks de van Kadaster ontvangen coördinaten. Overigens zijn volgens Kadaster van dit meetpunt geen restanten meer te vinden. Toch heb ik in de buurt van de officiële coördinaten de restanten gevonden van iets dat nog duidelijk herkenbaar als een kadaster meetpunt. Hoewel de kubus grotendeels is verdwenen en de bovenplaat volledig ontbreekt is nog wel de pin te zien, waarop de koperen punt zat.
Dit meetpunt ligt vrij dicht op de kust op de oostelijke oever van de baai van Playa Canoa. Om onverklaarbare redenen ligt dit op de dubbele afstand van het voorgaande punt. Dit is blijkbaar zo gepland gegeven het feit dat de coördinaten en identificatie van dit punt ontvangen zijn van Kadaster.

Gouvernementsgrond tussen de plantages Ronde Klip en Noordkant

KAD VH 68 heb ik niet kunnen vinden. Ook van dit punt had ik via Rob van Boheemen de officiële coördinaten ontvangen van Kadaster. Ondanks veelvuldig zoeken heb ik in de omgeving van de ontvangen coördinaten niets kunnen vinden.
Dit punt zou moeten liggen op de westelijke oever van de baai van Playa Canoa vrij dicht bij de kust.

KAD VH 69. Ook dit punt heb ik niet kunnen vinden ondanks de officiële coördinaten van Kadaster. Het punt zou moeten liggen op de westelijke oever van de kleine baai ten westen van Playa Canoa, daar waar de weg vanaf Brievengat naar Playa Canoa bij de kust uitkomt. Er is wel een vrij vlak stuk ondergrond, maar onvoldoende herkenbare resten om van een gevonden meetpunt te kunnen spreken.

Plantage Noordkant

KAD VH 70 is in zeer slechte staat; zowel de zijkanten van de kubus als de bovenplaat zijn sterk verweerd. Er is geen zichtbare identificatie meer aanwezig. Het nummer is afgeleid als de voorganger van het volgende wel identificeerbare punt.
Dit meetpunt ligt vrij dicht bij de kust.

KAD VH 71 is in redelijke staat; de zijkanten van de kubus zijn verweerd en de bovenplaat ook enigszins, maar de identificatie is nog herkenbaar. Dit meetpunt ligt vrij dicht bij de kust.

KAD VH 72 heb ik niet kunnen vinden in de omgeving van de verwachte lokatie.

KAD VH 73 is in goede staat. Het staat wat verder van de kust dan de voorgaande punten. De identificatie is goed te lezen.

KAD VH 74 is in vrij goede staat; er is meer van de kubus afgebrokkeld dan bij KAD VH 73. De identificatie is nog goed leesbaar.

KAD VH 75 heb ik niet kunnen vinden in de omgeving van de verwachte lokatie

KAD VH 76 heb ik niet kunnen vinden in de omgeving van de verwachte lokatie

KAD VH 77 is in slechte staat, maar ligt wel in de directe omgeving van de verwachte lokatie; dat suggereert dat de twee voorgaande punten ook hadden moeten liggen bij hun verwachte lokatie. Het feit dat ze daar toch niet zijn gevonden suggereert dat die twee meetpunten te ver verweerd zijn om nog als zodanig herkenbaar te zijn.
KAD VH 77 heeft nog wel een leesbare bovenplaat met indentificatie.
Het meetpunt ligt vrij dicht bij de kust.

KAD VH 78 heb ik niet kunnen vinden in de omgeving van de verwachte lokatie.

KAD VH 79 is in zeer slechte staat; een deel van de kubus is afgebrokkeld. De bovenplaat met identificatie is ook deels afgebrokkeld, maar nog net zichtbaar is de bovenkant van het eerste cijfer 7. Op basis van de afstand ten opzichte van het laatst geïdentificeerde meetpunt KAD VH 77 heb ik aangenomen dat dit KAD VH 79 is. Aangezien ik verderop ook geen meetpunten heb gevonden met een herkenbare identificatie is dit niet 100% zeker, maar wel erg waarschijnlijk.

Plantage Hato

KAD VH 80 heb ik niet kunnen vinden in de omgeving van de verwachte lokatie.

KAD VH 81 is weer een speciaal geval, zoals hierboven aangegeven bij het driehoekspunt DP 35. Dicht bij het driehoekspunt liggen twee als zodanig herkenbare kadaster meetpunten; geen van deze twee heeft de identificatie KAD VH 81; de enige identificatie is, net als bij DP 26, V 1 en V 2. Ook liggen deze meetpunten niet op de verwachte afstand van het laatst gevonden meetpunt KAD VH 79. Het had nog ca 225 meter verder naar het westen moeten liggen of iets meer dan die afstand naar het oosten. Mogelijk dat kadaster heeft gekozen voor deze lokatie vanwege het al aanwezige driehoekspunt DP 35. Ook deze twee meetpunten hebben een enigszins afwijkende vorm in de zin dat ze ongeveer half zo hoog zijn als de normale kadaster meetpunten.
Omdat het wel duidelijk kadaster meetpunten betreft heb ik aangenomen dat ze KAD VH 81 representeren. Ook dat is niet 100% zeker, omdat KAD VH 80 niet is gevonden en het ook zo kan zijn dat kadaster de afstand juist heeft verlengd ten opzichte van KAD VH 79. In dat geval zou dit KAD VH 80 moeten zijn.

KAD VH 82 heb ik niet kunnen vinden, noch op de verwachte afstand van KAD VH 79 noch op de verwachte afstand vanaf het dubbele kadasterpunt bij DP 35.

KAD VH 83: er is een verdacht deel van een kubus met ongeveer de afmetingen van een KAD VH punt gevonden ruim voorbij de verwachte plaats uitgaande van KAD VH 79, maar wel op een veelvoud van 500 meter van het dubbele kadasterpunt bij DP 35. Dat zou dus KAD VH 83 kunnen zijn. Aangezien de afstand vanaf het dubbele kadaster meetpunt echter ongeveer 3x de gemiddelde afstand is, zou dit ook KAD VH 84 kunnen zijn. Het verdachte punt heeft zelf geen herkenbare identificatie meer. Zekerheid zou alleen te verkrijgen zijn door een volgend herkenbaar kadaster meetpunt te vinden, maar dat zou liggen op het niet-toegankelijke terrein van de luchthaven.


Afsluitende opmerkingen

Datering van de kadaster meetpunten


Ik heb geen idee uit welke periode de KAD VH punten stammen. Ze bevatten geen datum. De CPIM driehoekspunten en meetpunten zijn door de Shell geplaatst; het CPIM driehoekspunt boven op de Kabrietenberg is uit 1938 en het CPIM meetpunt 35A op het Caracasbaai schiereiland lijkt uit 1942 te zijn. Ik vermoed dat de KAD VH punten van ruim na die datum zijn; waarschijnlijk is dat met de aanleg is gestart in het kader van het opmeten van de eerste kadastrale kaart van 1962. Mogelijk dat de CPIM driehoekspunten en meetpunten een rol hebben gespeeld bij de vervaardiging van de zwart-wit versie van de Werbatakaart uit 1942. Die versie van de Werbata kaart is uiterst zeldzaam; een incompleet exemplaar is te koop voor Euro 1100.

Moderne meetpunten

Meetpunt luchtkartering
De KAD VH meetpunten en driehoekspunten hebben nu geen functie meer; ze worden niet meer onderhouden en verdwijnen dus geleidelijk door verwering. Dat geldt vooral voor de punten, die relatief dicht bij de kust liggen. Ze zijn nu vooral uit historisch perspectief interessant.

Her en der op het eiland zijn zwart-witte concentrische cirkels te vinden. Die spelen, naar ik heb begrepen, een rol bij luchtcartografie, de modernere versie van het (letterlijk) in kaart brengen van het eiland.

Op de terugweg van een van mijn laatste zoektochten heb ik een opvallende en recente structuur gevonden bestaande uit een rechthoekige, iets verhoogde plaat beton, die diagonaalsgewijs in 4 rechthoeken is verdeeld, afwisselend wit en zwart geschilderd. Naar ik aanneem is dat een recente vervanging van de concentrische zwart-witte cirkels ten behoeve van luchtcartografie. Deze ronde en rechthoekige punten kunnen daarmee beschouwd worden als de opvolgers van de traditionele kadaster driehoeks- en meetpunten.

Voor landmeting in meer detail, bijvoorbeeld ten behoefte van terreinuitgifte, wordt nu vooral gebruik gemaakt van nauwkeurige GPS-apparatuur in combinatie met traditionele driehoeksmeting.

Kadaster meetpunten op CPIM / Shell plantages en omgekeerd

Tijdens het onderzoek kwam bij mij het idee op dat er geen KAD VH punten geplaatst zouden zijn op de plantages, die in beheer zijn geweest van CPIM / Shell. Op het gedeelte van de kust dat deel uitmaakte van de plantage Hato had ik twee kleine ronde meetpunten gevonden naast het driehoekspunt DP 35; deze meetpunten doen door hun vorm sterk denken aan de CPIM meetpunten. Omdat ik daar verder in eerste instantie geen KAD VH punten vond, kwam het idee bij me op dat deze plantage in beheer van CPIM / Shell zou zijn geweest en dat er daarom geen KAD VH punten op deze plantage voorkomen. Dat idee is inmiddels verworpen om de volgende redenen:

  • dankzij informatie van Helma Maduro-Molhuijsen en Rob Buzink weet ik intussen welke plantages onder beheer van CPIM / Shell zijn geweest; plantage Hato zit daar niet bij; de Hato plantage is door verkoop uiteindelijk een gouvernementsplantage geworden; ook heb ik naderhand KAD VH meetpunten op dat deel van de kust aangetroffen. Hoogstwaarschijnlijk moeten de twee gevonden meetpunten naast DP 35 dan ook niet beschouwd worden als CPIM-meetpunten, maar als hulpmeetpunten voor kadaster.
  • op de plantage Malpais / Mount Pleasant, die wel onder beheer van CPIM / Shell stond zijn KAD VH punten aangetroffen, o.a. op de Ser’i Sami en op de Seru Baké. Die laatste heuvel ligt deels op het gebied van Malpais en deels op het gebied van Groot St. Michiel. Ook Groot St. Michiel was in beheer bij CPIM / Shell. Er komen dus wel KAD VH punten voor op CPIM / Shell plantages.

Overigens is het ook zo dat er CPIM meetpunten voorkomen op plantages, die nooit in beheer van CPIM / Shell zijn geweest. Plantage Noordkant is, voor zover ik heb kunnen achterhalen, geen CPIM / Shell plantage, maar er staan wel Shell-grenspaaltjes op het terrein van plantage Noordkant in het verlengde van de grens tussen de plantages Noordkant en Brievengat; die laatste is wel een CPIM / Shell plantage. Op de plantage Brievengat staan deze grenspaaltjes net ten zuiden van de grensmuur met de plantage Noordkant, maar meer westelijk lopen die grenspaaltjes door op het terrein van de plantage Noordkant. Ook het CPIM meetpunt 3617 ligt net ten noorden van de grens tussen Brievengat en Noordkant. Overigens ligt op alle Kadasterkaarten diezelfde grens iets zuidelijker, waardoor alle Shell paaltjes en CPIM meetpunten op het terrein van plantage Noordkant zouden liggen. Ik neem aan dat dit een fout is van de kadasterkaarten, omdat de voormalige grensmuur nog deels aanwezig is iets ten Noorden van de grens op de kadasterkaarten.