Een bijzondere muur in Otrobanda

Gebruikerswaardering: 0 / 5

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Otrobanda 20171012 043 smallOp donderdag 12 oktober stond er een speciale tocht gepland. Fred kon door omstandigheden niet aanwezig zijn, dus François had een tocht voorgesteld, waarvan hij een deel al in 2009 samen met Fred had gedaan. Het betrof een muur, die begint aan de havenzijde van Otrobanda en die daar door Fred en François al was aangetroffen tijdens de eerdere tocht. Het vraagstuk voor deze speurtocht was of deze muur verder doorloopt aan de andere kant van de later aangelegde rondweg.
François, Carel, Eddy, Anita en ik troffen elkaar op het parkeerterrein van Fort Waakzaamheid. Dat fort is al geruime tijd geleden gerestaureerd door alle restanten van het daar gevestigde restaurant te verwijderen. Daarmee kwam de oorspronkelijke vorm van het fort weer tot uiting. Het fort bestond feitelijk uit een grote ommuurde verhoogde binnenplaats, waaronder zich een waterkelder bevond. De toegang tot de waterkelder is weer dichtgemaakt en op de verhoogde vloer zijn kanonnen geplaatst, die tevoorschijn zijn gekomen bij de versterking van de kleine werf. Die zijn op betonnen voetstukken geplaatst.

Vervolgens gingen we met één auto naar de baaien aan de Zuidwestzijde van het Schottegat. Daar hadden Fred en François in het verleden de muur gevonden. Niet eenvoudig zichtbaar vanaf de weg als je er niet specifiek naar uitkijkt. Toen we hem zagen liggen gingen we er door de vrij open mondi naartoe. Het is niet een standaard stapelmuur, zoals we die vaker aantreffen op het eiland. In dit geval is het een hoge muur, die is opgebouwd uit gestapelde kalkstenen met daartussen leem en aan beide zijden gepleisterd. De bovenkant is puntvormig afgewerkt. Hoog wil in dit geval zeggen, meer dan manshoog. Degene, die de muur heeft gebouwd, wilde dus beslist geen inkijk of toegang op zijn terrein. We volgden de muur richting de rondweg. Onderweg kwamen we een grote opening in de muur tegen, die mogelijk is ontstaan als gevolg van de bouwwerkzaamheden aan de toegangswegen tot de brug. Nadat we het einde van de muur bereikt hadden keerden we om; na een korte autorit terug naar de parkeerplaats van Fort Waakzaamheid gingen we aan de andere zijde van de weg verder op zoek naar het vervolg van de muur.

Vanaf de parkeerplaats liepen we langs de weg tot aan een vlak langs de weg gelegen beschilderde muur. Dat gedeelte van de muur is duidelijk modern en bestaat uit betonblokken. Het gedeelte, dat van de weg richting de stad gaat, is ook opgebouwd uit betonblokken, maar aan de onderkant is een oudere muur te zien. Die muur volgden we en al snel werd de muur weer vergelijkbaar met de muur, die we aan de andere kant van de weg hadden aangetroffen. Ook nu weer hoog en op dezelfde manier opgebouwd. Op een gegeven moment maakt de muur een flauwe bocht; al snel bleek waarom, want er vlak achter ligt de klipwand.
We volgden de muur nog een kleine afstand totdat we een mooi schaduwplekje vonden om te pauzeren. Vlakbij vond Carel een 'tanki'. We hadden al gezien dat er afwijkende planten groeiden en dat bleek te komen door een soort bron met opwellend water. Eromheen veel varens en palmen; ook een grote amandelboom. Een niet erg logische plaats voor een bron, dus waarschijnlijker is er een al lang bestande breuk in een waterleiding, die dit waterrijke plekje tot gevolg heeft. Lekwater noemen we dat, alsof er niets aan gedaan kan worden. Overigens bleek de muur bij deze bron op te houden.

We vervolgden onze route parallel aan de klip en troffen een eind verderop weer het begin van een muur aan. Deze was keurig aansluitend onder en tegen de klipwand aangebouwd en liep direct dwars op de kliprand in de richting van de stad. We konden de muur onder de volgende kliprand zien doorlopen in de richting van de stad. Daar ziet hij er compleet uit, want ook de puntvormige bovenkant is aanwezig. Maar de steile klipwand maakte het niet mogelijk om dichter bij dat deel van de muur te komen.
Daarmee kwamen we na een korte gedwongen pauze vanwege een verkoelende regenbui aan het einde van deze speurtocht.

Blijft de vraag wat deze muur is. Als we kijken naar de track op de Werbatakaart, dan blijkt het eerste gedeelte van de muur aan de havenzijde vrijwel samen te vallen met de grens van Habaai. Ook aan de overkant van de weg ligt de muur weer grotendeels op de grens met Habaai; dan volgt er na de bron een onderbreking en dan loopt het stuk, dat begint op de klipwand en vervolgens richting stad loopt, onder aan de klip weer via de grens van Habaai. Alles wijst er dus op dat het een grensmuur is, die is opgetrokken om het gebied van Habaai af te schermen van de stad of omgekeerd.
Het is onduidelijk uit welke tijd deze muur dateert. De bouwwijze wijkt af van de bekende stapelmuren. Het betreft wel een gestapelde muur, maar deze is echt gebouwd als een muur zoals we ook de muren van landhuizen en magazina's kennen. Leem vult de holtes tussen de gestapelde kalkstenen en de buitenzijde is gepleisterd met kalkspecie.
Maar de muur komt niet voor op de kaart van Werbata van begin van de 20e eeuw; ook komt hij niet voor op de gedetailleerde Werbatakaart van Willemstad. We zien de muur wel op de Kadasterkaart van 1962. Betekent de afwezigheid op de Werbatakaart dat de muur jonger is dan begin 1900? Zo jong ziet deze muur er niet uit. Het kan ook zijn dat Werbata deze muur niet heeft opgetekend omdat hij geen functie meer had. Het is onwaarschijnlijk dat het een officiële stadsmuur betreft, zoals we die aan Pundazijde hebben gekend, omdat de muur aan de dunne kant is om als beveiliging van de stad te dienen. Het aanleggen van een stadsmuur is ook een dure aangelegenheid, dus waarschijnlijk was de muur dan wel gedocumenteerd en bekend geweest. Een onopgelost raadsel dus. Maar wel leuk om dit stukje historie in de stad te kunnen vinden.