Nieuwpoort - het kerkhofje

Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

Nieuwpoort 20170209 062 webIn het verleden ben ik met de speurneuzen al eens in Nieuwpoort geweest, maar een herhalingsbezoek kon zeker geen kwaad. Het is een plek, waar je niet zomaar naartoe kunt. Anita heeft contact met een van de bewoners van Nieuwpoort, Michael, en maakte een afspraak om bij hem langs te gaan om met hem Nieuwpoort te verkennen. Anita nodigde mij uit om mee te gaan, dus op donderdag 9 februari 2017 togen Anita en ik naar Nieuwpoort. Na een hartelijke ontvangst in Michaels huis, vertrokken we in het gezelschap van hem en zijn overbuurman (Robert) voor een speurtocht door Nieuwpoort. Deze ontdekkingstocht zelf zal beschreven worden in een apart artikel op deze website. Onderweg brachten we een bezoek aan een klein kerkhof. Het kerkhof zelf is vrijwel volledig overwoekerd, zodat we ons met snoeischaren een weg naar binnen moesten banen. Het eerste graf, dat we tegenkwamen, is van een kind, Leander Alders, 4 jaar oud toen hij overleed in 1879. Daarna splitsten we ons in twee groepjes om op zoek te gaan naar nog twee graven. Ook dit was alleen mogelijk door ons een weg te knippen door de dichte en soms stekelige begroeiing. Uiteindelijk kwamen we weer bij elkaar bij twee dicht bij elkaar liggende grafstenen. De ene van John Cromar en de andere van William Brook, beiden ook overleden in 1879. Dat kon geen toeval zijn.

Speurwerk van een vriendin van Anita, Anneke Rhodes, in de Encyclopedie van de Nederlandse Antillen leverde onder het kopje Gele Koorts het volgende op: Of de gele koorts primair uit Zuid-Amerika afkomstig is, of dat zij via de slavenhandel uit Afrika naar Amerika werd gemporteerd is onbekend. Feit is dat de eerste gevallen in het Caribisch gebied omstreeks 1640 werden beschreven. Tussen 1693 en 1897 zijn Curaçao, Aruba en Bonaire geteisterd door tal van epidemien. Vooral nieuwkomers uit Europa werden erdoor getroffen. Zo overleed in 1803 het grootste deel van het garnizoen. Bij de Engelse troepen die in 1807 werden aangevoerd, stierven er 19 tot 20 man per dag. Alleen op de Nederlandse oorlogsschepen kwamen in 1818 177 gevallen voor waarvan 46 overleden. De laatste epidemie op Curacao heerste in 1879, waarbij van 29 lijders er 13 stierven. Daarna werd nog sporadisch een geval gezien, maar na 1914 is er geen geval van gele koorts gemeld. 

Hoogstwaarschijnlijk zijn deze overlijdens in 1879 het gevolg van deze Gele koorts epidemie. Er is nog een graf uit 1879 bekend. Dat ligt op het terrein van San Hieronymus; het betreft hier het graf van William Foot. Op dit graf is opgenomen dat het is opgericht door JG (John Godden) in 1880. Ook dit graf is gesigneerd door de heer H. W. Toop.
Aangezien de andere drie graven liggen op het kerkhof van Nieuwpoort zijn deze drie personen waarschijnlijk betrokken geweest bij de activiteiten van John Godden bij Nieuwpoort (fosfaatontginning); het graf bij San Hieronymus opgericht door John Godden is waarschijnlijk van een bij zijn activiteiten in dat gebied (mangaanontginning) betrokken persoon.

Daarom eerst iets over John Godden voordat ik terugkom op de personen in de drie graven op Nieuwpoort. Deze informatie is voornamelijk gebaseerd op door mij uitgevoerd genealogisch onderzoek en meer specifiek onderzoek van de in Engeland gehouden volkstellingen in de periode van 1841 tot 1911, op informatie ontvangen van Anita en op informatie, die ik op Internet heb gevonden over Cornelis Gorsira - Ome Nene met betrekking tot John Godden.


John Godden

John Godden is geboren in Calstock, Cornwall, England in 1849 als oudste zoon van William en Mary Ann Godden. Zijn vader heeft in de volkstelling van 1841 als beroep opgegeven 'Mining agent'. Zijn moeder 'retired dress maker'. De interesse van John Godden voor ontginning van grondstoffen was dus blijkbaar ingegeven door het beroep van zijn vader.
In 1871, op 21-jarige leeftijd, ontdekte John Godden bij toeval fosfaat-afzettingen op Klein Curaçao, toen hij daarlangs voer. De oppervlaktestructuur van het eiland maakte hem nieuwsgierig en die nieuwsgierigheid leidde tot de ontdekking van de fosfaat-afzettingen op dit kleine eiland. De ontginning van deze afzettingen maakte hem tot een rijk man.
Nieuwpoort 20170209 038 webOok op Curaçao zelf werd fosfaat ontdekt op de Tafelberg, in dit geval door Cornelis Gorsira. De vader van Cornelis Gorsira, Michael Gorsira, die eigenaar was van de plantage Santa Barbara, verkocht in 1875 de helft van de plantage aan John Godden en verpachtte de andere helft aan hem voor 99 jaar. John Godden richtte in dat jaar ten behoeve van de ontginning van de fosfaatafzettingen op de Tafelberg de Curaçao Phosfate Company op. De grootste aandeelhouders in deze company waren de families Gorsira en Maal. De ontginning van de fosfaatafzettingen startte in 1876. Kort daarna startte ook de ontwikkeling van Nieuwpoort. De stijl van de gebouwen van Nieuwpoort toont overduidelijk Engelse invloeden vanwege de Engelse achtergrond van John Godden.
In 1875 werd nog een andere maatschappij opgericht, de Maatschappij tot Mijnontginning, waarin John Godden ook een belang had. In 1880 worden de activiteiten gestart tot ontginning van mangaanafzettingen bij Zevenbergen/Lagun. Dit heeft geleid tot de bouw van enkele gebouwen bij Jerimi, bekend als Newtown, en het mijngebouw aan de voet van de heuvelrug, waarin mangaanbeddingen waren gevonden. Ook de gebouwen van Newtown vertonen heel duidelijk de Engelse invloeden.
Helaas bleek deze mangaanontginning al snel niet rendabel te zijn. De ontginning werd gestopt in 1882. De werkgroep Archeologie van Curaçao heeft in een aantal speurtochten de betreffende heuvelrug onderzocht. De conclusies van de werkgroep Archeologie zijn dat de twee gevonden mijngangen proefgangen zijn geweest om vast te stellen of er ook in de berg zelf mangaanerts voorkwam. De ontginning zelf heeft hoogstwaarschijnlijk plaatsgevonden in oppervlaktemijnen (dagbouw).

 Godden mausolea069a webVanwege de commerciële activiteiten is het waarschijnlijk dat John Godden een deel van periode tussen 1871 en 1880 op Curaçao heeft doorgebracht (hij komt niet voor in de volkstelling van 1871, maar wel weer in de volkstelling van 1881). Hij ontmoette op Curaçao zijn eerste vrouw, Anna Maria Jane Wagner, geboren op 10 september 1859 op Bonaire, de dochter van Herman François Gerardus Wagner, die als gouverneur op Curaçao werkzaam was van 1870 tot 1877. Het eerste kind van Anna Maria Jane Wagner en John Godden, Mary Wagner Godden, wordt geboren in 1878 of 1879 in Islington, England. Dat betekent dat op dat moment in ieder geval de echtgenote van John Godden in Engeland was. Hun tweede kind, William Herman Godden wordt geboren op 8 januari 1880 op Curaçao.
Op 3 november 1887 overlijdt Anna Maria Jane Wagner. Ter nagedachtenis aan haar richtte John Godden op het kerkhof van St. Mary in Sampford Spiney in Devon England het Godden Mausoleum op. Volgens de tekst bij dit mausoleum zou John Godden in totaal 10 kinderen hebben gehad, 6 met zijn eerste vrouw en 4 met zijn tweede vrouw. Uit de diverse volkstellingen blijken echter maar 6 kinderen, 3 uit het eerste huwelijk en 3 uit het tweede huwelijk. Deze twee gegevens hoeven niet met elkaar in strijd te zijn, want als de kinderen bij de geboorte of snel erna zijn overleden, dan zijn ze niet geregistreerd bij de volkstellingen.
In 1889 komt aan de export van fosfaat uit de Tafelberg door John Godden een einde. John Godden overlijdt in 1938.
Zijn zoon, William Herman Godden, onderzoekt in 1906 de mogelijkheid om de fosfaatmijn op de Tafelberg nieuw leven in te blazen. In 1912 koopt hij de plantage Santa Barbara op een openbare veiling. Hij richt de Mijnmaatschappij Curaçao (MMC) op en begint weer met de exploitatie van fosfaat.


Leander Alders

Nieuwpoort 20170209 064 webLeander Eduard Alders is jong overleden, op 4-jarige leeftijd. Hij is geboren op Bonaire op 13 oktober 1874 als vierde kind van Leander Alders (1836 - 1911) en Anna Anthonette Marchena (1849 - 1909), beiden ook geboren op Bonaire. Zijn vader, Leander Alders was blijkbaar een kind-slaaf, die op 2-jarige leeftijd is vrijgekocht, zoals blijkt uit de volgende tekst: "Op den 12-08-1837 te Curacao gemanumitteerd Leander van Frederika van Aldersina Janga gewezen lands slaaf door het Gouvernement voor deszelfs vrijdom verkocht onder den naam van Leander Alders". De bij vrijmaking verkregen achternaam Alders is klaarblijkelijk een verkorting van de naam, waaronder zijn moeder, zelf ook slaaf, bekend was (Frederika van Aldersina Janga). Deze slavin is zelf één jaar later ook vrijgemaakt: "Op den 21-12-1838 te Curacao gemanumitteerd Frederika Janga gewezen lands slavin door het gouvernement aldaar voor deszelven vrijdom verkocht onder den naam van Frederika Janga".

De ouders van Leander Eduard Alders hebben in ieder geval tot 1 maart 1877, de geboortedatum van hun vijfde kind, op Bonaire gewoond. De daarop volgende 4 kinderen zijn allemaal geboren op Curaçao in de periode van 1879 tot 1885, dus het is waarschijnlijk dat de ouders gedurende die periode op Curaçao verbleven. Het tiende kind wordt dan weer geboren op Bonaire op 30 december 1886, evenals het elfde en laatste kind (13 september 1891). Blijkbaar heeft Leander Eduard Alders al snel na zijn aankomst op Curaçao gele koorts gekregen en is daaraan overleden.

Zijn vader werkte in de periode, dat de familie op Curaçao verbleef, blijkbaar als loods, zoals uit de volgende tekst blijkt:
Uit Verslag Koloniale Uitgaven 1883:
“635 gld -toelaag aan Leandro Alders, loods van de Fuikbaai, voor het in- en uitloodsen van schepen gedurende het jaar 1883. ingevolge gouvernementsbesluiteu van 25 Januari 1883 n°s. 48 en 49”.

De informatie in deze paragraaf is verkregen door genealogisch onderzoek en is voornamelijk gebaseerd op Smart Matches (myheritage technologie om op basis van zelf ingevoerde gegevens matches te maken met overeenkomstige gegevens in andere stambomen). Dezelfde informatie is ook door Anneke Rhodes beschreven in een van Anita ontvangen Word document.


 John Cromar

Nieuwpoort 20170209 068 webJohn Cromar is een van de drie personen, waarvan we het graf hebben gevonden op het kleine kerkhof van Nieuwpoort. Anita ging op Internet op zoek en vond een graf van John Cromar op het Saint Nicholas kerkhof in Aberdeen, Schotland. Dat bleek uiteindelijk niet zijn graf te zijn, maar zijn voorkomen op een familiegrafsteen. Gezamelijk en met hulp van een beheerder van die site hebben we vervolgens ook het kerkhof van Nieuwpoort aan die site kunnen toevoegen, waardoor het mogelijk werd ook de drie gevonden graven op die website te documenteren. Daardoor is de informatie van John Cromar op die site completer geworden.

John Cromar is geboren in Saint Nicholas, Aberdeen, Schotland op 28 januari 1846; de geboortedatum konden we aflezen van de grafsteen op het kerkhof in Nieuwpoort. De nauwkeuriger geboorteplaats is gevonden via genealogisch onderzoek. Daaruit is ook gebleken dat John Cromar een zoon is van George Cromar (1799 - 1875) en Margaret Ann Cromar-Johnston (1803 - 1879).

De familiegrafsteen op het kerkhof in Aberdeen, Schotland bevat een schat aan informatie over de familie Cromar. Opmerkelijk is dat John Cromar, geboren in 1846, de naam heeft gekregen van zijn twee jaar eerder overleden broer. Ook blijkt uit de grafsteen dat 3 broers en 1 zus van John Cromar tijdens of kort na de geboorte overleden zijn ("died in infancy"). Ook het beroep van John Cromar wordt op deze grafsteen vermeld: engineer.

Anita vond via een search op Internet in Google books het boek Scots in the West Indies, 1707-1857, Volume 2 By David Dobson met daarin een vermelding over John Cromar: "Cromar, John, born in 1846, son of George Cromar (1799-1875), a mason in Aberdeen and Margaret Ann Johnston (1806-1879), an engineer on the SS Edith Gordon, died at St Thomas or Curaçao on 28 May 1879". Tevens vond ze een vermelding over een schip genaamd Edith met als eigenaar Alexander Gordon: "Edith a schooner of 81 tons; regd. Newry ; owned by Alexander Gordon of Annalong in 1877". Mogelijk dat dit de SS Edith Gordon is, waarover sprake is in het hierboven genoemde boek.
Of John Cromar als engineer aan boord van dit schip naar Curaçao is gekomen en daar is gaan werken voor John Godden bij Nieuwpoort is niet duidelijk. Duidelijk is wel dat hij blijkbaar in 1879 in Nieuwpoort was en dat hij daar is overleden op 29 mei 1879, waarschijnlijk aan de gevolgen van de laatste gele koorts epidemie op Curaçao.


William Brock

Nieuwpoort 20170209 069 webDeze grafsteen blijkt te zijn van William Brock en niet William Brook, zoals ik eerst had gelezen. We werden op deze verkeerde interpretatie gewezen door een familielid van William Brock.
Op het graf van William Brock op het kerkhof van Nieuwpoort staat geen geboortedatum vermeld; wel zijn overlijdensdatum, 12 februari 1879, de geboorteplaats, Devon, England, en zijn leeftijd bij overlijden, 53 jaar. Daaruit kunnen we afleiden dat hij geboren moet zijn in 1825 of 1826. Met deze gegevens ben ik op zoek gegaan in de volkstellingen van Engeland & Wales. Zo heb ik een William Brock gevonden in de volkstelling van 1841 met de volgende gegevens:
William Brock
Gender: Male
Birth: Between 1822 and 1826 - Devon, England
Residence: 1841 - Lower Hill, Shaugh Prior, Devon, England
Age: 15 - 19
Father (implied): William Brock
Mother (implied): Mary Brock
Siblings (implied): John Brock, Richard Brock, Samuel Brock, Thomas Brock

Household:
Relation to head; Name; Age
Head (implied); William Brock; 40 - 44
Wife (implied); Mary Brock; 40 - 44
Son (implied); John Brock; 15 - 19
Son (implied); William Brock; 15 - 19
Son (implied); Richard Brock; 13
Son (implied); Samuel Brock; 11
Son (implied); Thomas Brock; 4
; Abraham Ballamy; 25 - 29
; Eliza Ballamy; 20 - 24
; Mary Ballamy; 1
Ook John Godden is afkomstig uit Devon, England; mogelijk dat hij medewerkers heeft geworven in zijn eigen omgeving, mogelijk zelfs personen, die werkzaam waren in de mijn van zijn vader in Devon.
Helaas heeft William zijn werkzaamheden in Nieuwpoort niet overleefd.
Na publicatie van de foto van de grafsteen op een virtuele grafsite "Find a grave" kregen we contact met een achterkleinkind van William Brock, die de volgende aanvullende informatie heeft verstrekt (originele Engelse tekst):

William Brock

  • Birth       About 1826 • Shaugh Prior, Devon, England, United Kingdom
  • Age 15 — Residence
    1841 • Shaugh Prior, Devon, England
  • Age 25 — Residence
    1851 • Bickleigh, Devon, England
    Relationship: Son. Occupation: ag lab
  • Age 26 — Marriage.  -   Susan Daniel
    1852 • Plympton St Mary, Devon, England
  • Age 27 — Birth of Daughter Mary Ann Brock(1853–1921)
    2 Oct 1853 • Bickleigh, Devon, England, United Kingdom
  • Age 29 — Birth and Death of Daughter Sarah Jane Brock(1855–1855)
    1855 • Plympton St Mary, Devon, England
  • Age 29 — Death of Wife Susan Daniel(1834–1855)
    1855 • Plympton St Mary, Devon, England
  • Age 32 — Death of Father William Brock(1800–1858)
    24 Jan 1858 • Devon, England
  • Age 35 — Residence
    1861 • Stoke Damerel, Devon, England
    Relationship: Head. Occupation: Blacksmith
  • Age 35 — Marriage - Emma Cleave(1829–1916)
    July 1861 • Stoke Damerel, Devon
  • Age 45 — Residence
    1871 • Whitchurch, Devon, England
    Relationship: Head. Occupation : Blacksmith
  • Age 51 - occupation - Smith
    1877 - Will made, says he is of Virtuous Lady Mine.
    Buckland Monachorum, Devon. Smith.
  • Age 53 — Death
    13 Feb 1879 • Curacao, Dutch West Indies
    Burial. - Feb 1879 • Newport, Curacao, West Indies

The Will mentions William Brock of Virtuous Lady Mine. Buckland Monachorum, Devon. Smith.
Virtuous Lady Mine appears to have closed during the 1870’s. That could be why he went to Curacao to work. Also as his Will was written in 1877 maybe he needed a will as he was going overseas away from his family for a while.
When his first wife Susan died it would have been hard, his mother (Mary Brock) seems to have had care of Mary Ann as all the census show her living with her Grandmother. When he died he left Emma (his Wife) with their four children the youngest being 8 years old. 


 William Foot

08 Het grafmonument voor William Foot webWilliam Foot ligt niet begraven bij Nieuwpoort, maar bij een andere mijn, die door John Godden is ontgonnen, de mangaanmijn bij Zevenbergen/Lagun. Zijn grafmonument ligt bij St Hieronymus; dit graf is bezocht door de Werkgroep Archeologie, ook bekend onder de naam De Speurneuzen, in november 2009. Hierna volgt een citaat uit het verslag gemaakt door François van der Hoeven over het bezoek aan dit graf:
"Het [graf] is een in 1880 door John Godden (van de fosfaatontginning op Klein Curaçao en de Tafelberg) gebouwd monument, een jaar na het overlijden van zijn medewerker William Foot. Het is een zeer degelijk grafmonument, op een kleine heuvel, waar na 129 jaar nog bijna niets aan kapot is.
Waarom in "The Middle of Nowhere"? Het staat "midden" in het gebied dat John Godden onderzocht op mangaan en koper. De basis was Jeremie, waar nu nog de fabrieksgebouwen staan.
Op het graf wordt ook nog de naam van H.W. Toop vermeld, het is niet duidelijk waarom.".
Bijgaande foto is gemaakt door François van der Hoeven of Fred Chumaceiro tijdens die tocht.

Ook NAAM wijdt in een artikel over graven en kerkhoven op Curaçao (Engels) een gedeelte van de tekst aan dit graf; hetvolgende citaat uit dit artikel vermeldt de teksten op dit graf:
On the east side of this grave is written;
Sacred To the memory of William Foot Of Horrabridge
Devon England Born May 26th 1846
On the north side: H.W. Toop
On the south side Erected by J.G. 1880
On the west side Died on this estate July 25th 1879
Aged 33 years
His end was peace.

Met deze gegevens ben ik op zoek gegaan naar deze persoon en vond een persoon met onderstaande gegevens:
William Foot
Gender: Male
Birth: 1846 - Sydenham Damerel, Devon, England, United Kingdom
Christening: Mar 15 1846 - Sydenham Damerel, Devon, England, United Kingdom
Parents: John Foot, Martha Foot (born Irwcott)
Siblings: Alice Yeo (born Foot), John Foot, Elizabeth Foot, Mary Miles (born Foot), Lucy Foot

De geboorteplaats is niet Horrabridge, zoals hierboven door John Godden op het graf vermeld, maar een plaats daar niet ver vandaan.
Uit de volkstelling van 1861 blijkt dat William Foot op dat moment woont in Tavistock, een plaats halverwege tussen Horrabridge en Sydenham Damerel. Mogelijk dat hij, toen hij werd geworven door John Godden voor het werken in de mangaanmijn op Curaçao, in Horrabridge woonde; dat zou dan logischerwijze geleid hebben tot de vermelding op het graf "William Foot of Horrabridge".


Henry William Toop

Nieuwpoort 20170209 073 webOp elk van de hierboven beschreven graven komt de tekst voor Toop of H.W. Toop, klaarblijkelijk degene, die de grafstenen heeft gemaakt. Trots op zijn werk, signeerde hij zijn werk.
Zoeken op myheritage met deze initialen en naam leverde verrassend genoeg een goede treffer op:
Henry William Toop
Geboren op 19 september 1841 in Horrabridge, Devonshire, England.

Hij komt voor in diverse volkstellingen, 1871, 1891, 1901, 1911 met als opvallende uitzondering die van 1881; tijdens al die volkstellingen woonde hij in Horrabridge. Zijn aanwezigheid op Curaçao in 1879 (gesigneerde graven bij Nieuwpoort) en 1880 (graf bij San Hieronymus, opgericht door John Godden) en zijn afwezigheid tijdens de volkstelling van 1881 in Engeland maakt het meer dan waarschijnlijk dat dit de juiste Henry William Foot is.
Hij overlijdt uiteindelijk op 19 april 1920 in Buckland Monachorum (vlak naast Horrabridge) in Engeland.

In 1867 is hij getrouwd met Sara Ann Toop-Fuge; uit dit huwelijk zijn 9 kinderen geboren. Uit de geboortejaren is af te leiden dat Henry William Toop waarschijnlijk tussen 1878 en 1883 op Curaçao is geweest; het feit dat de mangaanontginning al snel is beëindigd, in 1882, maakt het waarschijnlijk dat hij in 1882 of 1883 terug is gegaan naar zijn geboortestreek in Engeland.