Een bijzonder watergebouw op het gebied van Patrick

Gebruikerswaardering: 0 / 5

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Patrick 20170921 038 smallOp donderdag 21 september troffen de speurneuzen elkaar om kwart voor acht 's morgens op de parkeerplaats van Dokterstuin, waar we na afloop van de wandeling de verjaardag van een van de deelnemers zouden vieren met een lunch.
Vanaf de parkeerplaats vertrokken we, d.w.z. François, Fred, KarelJan, Carel, Eddy, Anita en ik, naar Patrick via de ingang in Barber. Via de zandweg konden we gemakkelijk rijden tot waar de magazina verscholen ligt in de dichte begroeiing. Daar parkeerden we de twee auto's om te voet verder te gaan. Maar eerst verkenden Anita en ik de magazina nog eens goed. Er was een oude foto opgedoken, waar een gebouw te zien was bestaande uit een langwerpige magazina met daarvoor een aangebouwd huisje. Dit alles in een open terrein met in de achtergrond een doorkijk tussen twee heuvels naar de zee. Er was twijfel gerezen of het gebouw de bekende magazina was of een ander gebouw.

Om duidelijkheid te krijgen heb ik de oriëntatie van de magazina opgenomen. Het gebouw ligt vrijwel Oost-West met een van de kopse kanten naar het Oosten, ofwel de zee, gericht. De twee kopse kanten en de Noordelijke lange zijde zijn nog vrijwel intact. Op de ZuidOosthoek ligt een kleine en lage koraal, die ook te zien is op de Werbatakaart. De zuidelijke zijde van de magazine is vrijwel helemaal ingestort. Dicht bij de Westelijke kopse kant is een tussenmuur, die ik altijd beschouwd heb als een afgescheiden onderdeel van de magazina, maar die blijkbaar de muur vormde tussen het qua richting dwars op de magazina staande kleine huisje. Daarmee was gelijk ook het raadsel opgelost of dit nu wel of niet de bekende magazina was. De oriëntatie klopt met de Werbatakaart en ook het op de oude foto zichtbare huisje is dus aanwezig, maar door mij nooit als afzonderlijk huisje bij de magazina herkend. Ook de koraal ligt op de juiste plaats. Grote verschil met de foto is dat het terrein helemaal dicht is gegroeid, waardoor er geen zicht meer is op de twee heuvels en daarachter de zee.

Na deze verkenning begonnen we aan het eerste doel van deze tocht, namelijk de beklimming van een naamloze heuvel van 65,5 meter. Dat bleek gemakkelijk te gaan. Eenmaal op de heuvelhelling aangekomen bleek de begroeiing erg mee te vallen. Wel wat Palu di lele en wat Infrou's, maar voldoende ver uit elkaar staand, zodat we onze weg gemakkelijk konden vervolgen. Al snel bereikten we een eerst subtop van 45 meter hoogte. Aangezien de meteo code geel had afgegeven vanwege 'excessive heath', besloten we daar een eerste rustpauze te houden. Er was hier al een mooi uitzicht.
Daarna vervolgden we onze weg naar een tweede subtop op 50 meter en vervolgens de echte top op, volgens mijn GPS, 67 meter hoogte. Onderweg troffen we een aantal malen een stapelmuur aan, die wel op de Werbatakaart is aangegeven, maar niet op de werkelijk aangetroffen plek. Ook de top bleek niet correct op de Werbatakaart te staan.
Vanaf de top hadden we een mooi uitzicht op de plantage van Patrick en ook op Barber. Duidelijk zichtbaar was het kassenproject op Barber, dat er overigens slecht uitziet. De meeste kassen zijn kapot. Naast de kerk van Barber was mooi het witte landhuis Kabrietenberg, in gebruik als pastorie, te zien.
De top zelf werd bezet door een grote Bringamosa. Aan de andere kant van de top leek het gesneeuwd te hebben, zoveel wiite blaadjes lagen daar op de grond.

Na een rustpauze vervolgden we onze tocht naar het tweede doel, een mooi watergebouw op een volgende heuvel. Het is een bijzonder gebouw. In het midden in de lengterichting een muur, die tevens het hoogste punt van het gebouw vormt. In de bovenrand van deze muur zijn duidelijk de uitsparingen te zien voor de dakspanten. De muur verdeelt het gebouw in twee grote waterbakken. Onder in de muur is een poortje gemaakt om de twee bakken met elkaar te verbinden, zodat het water steeds aan beide zijden even hoog staat, maar ook om voor onderhoud personen gemakkelijk van de ene in de andere bak te laten gaan.
Tot zover is alles normaal. Maar ik kan niet ontdekken hoe de dakconstructie is geweest. De zijmuren hebben inderdaad wel een punt, waar de dakspanten langs geleid konden worden, maar al snel wordt de muur horizontaal voortgezet, waardoor er geen hellende dakconstructie tot aan de lange muren mogelijk is geweest. Ook zijn er op de bovenkanten van de lange muren geen uitsparingen voor dakspanten te zien. We kleine uitsparingen als overlopen. Hoogstwaarschijnlijk heeft er wel een dak op gelegen om verdamping en vervuiling van het water tegen te gaan, maar in welke vorm is mij niet duideijk. Het zou mooi zijn als er foto's opduiken van deze waterbak.
Het tweede raadsel is waarom een dergelijk watergebouw op een heuvel is geplaatst. Het dak zelf zal onvoldoende opvangcapaciteit hebben gehad om de bak regelmatig te vullen. Dat betekent dat de bak gevuld zou moeten zijn door water naar boven te pompen. Maar met wel doel? Als er op de plantage water aanwezig was, heeft het weinig zin om dat op een verhoging op te slaan. Dan had het beter op de plantage zelf rondgepompt kunnen worden.
Blijft over dat het watergebouw een watervoorraad bevatte voor distributie in het nabijgelegen Barber. De hoge ligging zou dan tevens voor voldoende druk op het water zorgen.
Het gebouw komt niet voor op de Werbatakaart; het dateert dus van na 1906. Het is ook niet aangegeven op een latere versie van de Werrbatakaart, die wij vooralsnog dateren op 1921, dus mogelijk is de bouw van na die tijd. Voor de bouw zijn gestapelde kalkstenen gebruikt met daarover een (dubbele) pleisterlaag. Er is geen beton gebruikt, dus de bouw dateert waarschijnlijk uit het eerste helft van de twintigste eeuw. Het gebouw komt voor op de Kadasterkaart van 1962.
De moderne watervoorziening is gestart in 1928/1929 met de bouw van twee 'water plants', een bij Riffort (1928) en een op de Penstraat (1929); pas in 1948 wordt vervolgens de 'water plant' op Mundo Nobo gebouwd. Het kan zijn dat de eerste tijd uitsluitend Band'ariba van stromend water is voorzien en pas later het gebied rondom Barber. Dat zou verklaren, waarom daar het hooggelegen watergebouw in gebruik was als watervoorziening. Maar dit alles blijft speculatie.

Na het bezoek en een uitgebreide rustpauze in dit mooie watergebouw gingen we terug naar de auto's en daarna naar Dokterstuin voor de verjaardagslunch. Het was een mooie tocht.